سربازی سپاه و مهاجرت به کانادا: نامه‌های بند ۳۴(۱)(f) یعنی چه؟

آخرین به‌روزرسانی: ۳ نوامبر ۲۰۲۶.

این مطلب اطلاعات عمومی هست و مشاوره حقوقی نیست. هر پرونده شرایط خودش رو داره و جواب درست به نامه IRCC به جزئیات زندگی خود شما بستگی داره. اگه چنین نامه‌ای دریافت کردید، قبل از جواب دادن حتماً با یک مشاور رسمی مهاجرت یا وکیل درباره پرونده خودتون صحبت کنید.

از ۱۹ ژوئن ۲۰۲۴ که کانادا سپاه پاسداران (IRGC) رو در فهرست گروه‌های تروریستی قرار داد، مردانی که سربازی اجباری‌شون رو در سپاه گذروندن، از اداره مهاجرت کانادا (IRCC) نامه procedural fairness یا همون PFL دریافت کردن. توی این نامه‌ها افسر می‌نویسه که ممکنه متقاضی طبق بند ۳۴(۱)(f) قانون مهاجرت و حمایت از پناهندگان (IRPA)، به‌خاطر «عضویت» در یک سازمان تروریستی، غیرقابل پذیرش (inadmissible) باشه. در سال ۲۰۲۶ خانواده‌ها و فعالان در مونترال و اتاوا تجمع کردن و IRCC هم می‌گه سربازی به‌تنهایی کسی رو به‌طور خودکار غیرقابل پذیرش نمی‌کنه. این راهنما توضیح می‌ده این نامه‌ها یعنی چی، دادگاه فدرال تا امروز چه تصمیمی گرفته، و جواب شما باید چه چیزهایی داشته باشه.

چرا کسانی که در سپاه سربازی رفتن این نامه‌ها رو می‌گیرن؟

قرار گرفتن سپاه در فهرست گروه‌های تروریستی طبق Criminal Code به‌خودی‌خود یک قانون مهاجرتی نیست. اهمیتش برای مهاجرت از طریق بند ۳۴(۱)(f) قانون IRPA هست که می‌گه کسی که «عضو سازمانی باشه که دلایل معقول برای باور به این وجود داره که در تروریسم یا اعمال دیگه‌ی بند ۳۴ دست داشته، داره یا خواهد داشت» غیرقابل پذیرش هست. بعد از اینکه دولت رسماً سپاه رو تروریستی اعلام کرد، افسرها از متقاضیانی که سابقه خدمت در سپاه رو اعلام کرده بودن پرسیدن که آیا این خدمت اون‌ها رو «عضو» حساب می‌کنه یا نه.

دو نکته در قانون کار رو برای سربازها سخت می‌کنه:

• استاندارد اثبات پایینه. طبق بند ۳۳ قانون IRPA کافیه «دلایل منطقی برای این باور» وجود داشته باشه، که از معیار «احتمال غالب» هم پایین‌تره.
• کلمه «عضو» خیلی گسترده تفسیر می‌شه. دادگاه‌ها گفتن لازم نیست کسی در اعمال خشونت‌آمیز شرکت کرده باشه یا سهم مهمی در سازمان داشته باشه تا عضو حساب بشه.

این موضوع با تصمیم سال ۲۰۲۲ درباره مقامات حکومت ایران طبق بند ۳۵(۱)(b) قانون IRPA فرق داره. اون تصمیم فقط «مقامات ارشد» رو شامل می‌شه که در بند ۱۶ آیین‌نامه IRPR تعریف شدن، مثل وزرا، کارمندان ارشد دولت، افسران ارشد نظامی و دیپلمات‌ها. نامه‌هایی که به سربازها رسیده و گزارش شده، به بند ۳۴(۱)(f) استناد کردن، نه بند ۳۵.

IRCC درباره سربازها چی گفته؟

IRCC هیچ دستورالعمل یا سیاست رسمی‌ای درباره سربازها منتشر نکرده. موضعش تا الان فقط از صحبت با رسانه‌ها مشخص شده. در اوت ۲۰۲۶ سخنگوی IRCC به ایران اینترنشنال گفت که:

• خدمت اجباری در سپاه به‌طور خودکار کسی رو غیرقابل پذیرش نمی‌کنه و هر پرونده جداگانه بررسی می‌شه؛
• نامه procedural fairness تصمیم نهایی نیست، بلکه فرصتیه برای اینکه متقاضی توضیح بده؛
• افسر بعد از بررسی جواب متقاضی، رویه قضایی و توصیه‌های نهادهای امنیتی تصمیم می‌گیره؛
• IRCC آماری از تعداد متقاضیانی که در سپاه سربازی رفتن یا تعداد نامه‌هایی که فرستاده نداره.

IRCC به Global News هم پیام مشابهی داد: سربازی به‌تنهایی لزوماً باعث غیرقابل پذیرش شدن نمی‌شه.

گروه فعالان سربازهای سابق در اوت ۲۰۲۶ به ایران اینترنشنال گفت بیش از ۵۰۰ نفر از اعضاش این نامه رو گرفتن. ایران اینترنشنال همچنین گزارش داد که نامه‌ها ۳۰ روز برای جواب دادن فرصت می‌دن. هیچ‌کدوم از این عددها از طرف IRCC نیست. طبق گزارش Global News، آژانس خدمات مرزی کانادا (CBSA) تا ۶ ژوئیه ۲۰۲۶ برای ۴۸ نفر به‌خاطر عضویت در سپاه گزارش غیرقابل پذیرش بودن ثبت کرده بود. این عدد مشخص نمی‌کنه چند نفرشون سرباز بودن.

تجمع‌ها چه درخواستی داشتن؟

این حرکت در طول سال ۲۰۲۶ بزرگ‌تر شده:

به گزارش مداد، برگزارکننده‌ها از دولت خواستن رسماً اعلام کنه که سربازی اجباری به‌تنهایی عضویت در سپاه نیست، رد شدن درخواست‌هایی که صرفاً بر پایه این خدمت هست متوقف بشه، و درخواست‌هایی که اخیراً به این دلیل رد شدن دوباره بررسی بشن. به گزارش Canadian Press، سخنرانان تجمع ۲۲ سپتامبر گفتن با تروریستی اعلام شدن سپاه موافقن. حرفشون اینه که کسانی که هیچ انتخابی برای خدمت نداشتن، نباید عضو حساب بشن. تا ۳ نوامبر ۲۰۲۶ ما هیچ واکنشی از طرف دولت به تجمع اتاوا ندیدیم.

دادگاه فدرال تا الان چه تصمیمی گرفته؟

ما احکام دادگاه فدرال رو در پایگاه حقوقی A2AJ جستجو کردیم که ممکنه همه پرونده‌ها رو نداشته باشه. در اون‌ها فقط یک حکم درباره اصل رد درخواست یک سرباز طبق بند ۳۴(۱)(f) پیدا کردیم و اون سرباز پرونده رو باخته. بقیه پرونده‌هایی که پیدا کردیم درباره تأخیر هستن.

حکم Vadiati در سال ۲۰۲۵ مهم‌ترینشونه. متقاضی که پناهنده پذیرفته‌شده بود، خودش گفته بود دو سال در سپاه سربازی رفته و حکم تا حد زیادی به همین اقرار تکیه داشت. دادگاه گفت تکیه افسر به همین اقرار پشتوانه محکمی در رویه قضایی داره (پاراگراف ۲۱)، و لازم نبود افسر بررسی کنه نقشش چقدر رزمی بوده یا چه مدت خدمت کرده (پاراگراف‌های ۲۲ و ۲۳). درباره اجبار (duress)، افسر معیار دیوان عالی کانادا در پرونده R v Ryan رو به کار برد که از جمله شرط‌هاش تهدید به مرگ یا آسیب جسمی هست، و دادگاه این رویکرد رو تأیید کرد. جریمه، زندان، اضافه خدمت و محروم شدن از حقوق مدنی و شغلی کافی دونسته نشد (پاراگراف‌های ۲۴ تا ۳۳). متقاضی حتی در جواب نامه اصلاً به اجبار اشاره نکرده بود (پاراگراف ۲۵). دادگاه مدارکی درباره سربازی در ایران رو هم که فقط در مرحله دادگاه ارائه شده بود قبول نکرد، چون می‌شد همراه جواب نامه فرستاده بشن (پاراگراف‌های ۹ تا ۱۱).

پرونده‌های تأخیر محدودیت کار دادگاه رو نشون می‌دن. در Vadiati 2024 و Khajir دادگاه فقط IRCC رو مجبور کرد تصمیم بگیره. اون تصمیم هنوز می‌تونه رد باشه، همون اتفاقی که یک سال بعد برای آقای Vadiati افتاد.

جواب به نامه 34(1)(f) باید چه چیزهایی داشته باشه؟

جواب این نامه معمولاً تنها فرصت واقعی شماست که مدارکتون رو جلوی افسر بذارید. پرونده Vadiati نشون می‌ده دادگاه به چیزی نگاه می‌کنه که همون موقع فرستادید، نه چیزی که می‌تونستید بفرستید. قبل از فرستادن جواب، حتماً بدید یک متخصص دارای مجوز بررسیش کنه. یک جواب کامل معمولاً این موارد رو در بر می‌گیره:

• نامه رو دقیق بخونید و مهلتش رو یادداشت کنید. یکی از نامه‌هایی که ایران اینترنشنال نقل کرده نوشته بود: «I am therefore concerned that you served in the IRGC and that you may be inadmissible to Canada.» اگه برای جمع کردن مدارک وقت بیشتری لازم باشه، می‌شه قبل از تموم شدن مهلت کتبی درخواست تمدید داد.
• یادداشت‌های GCMS رو بگیرید. این یادداشت‌ها نشون می‌دن افسر الان چه اطلاعاتی در پرونده داره. راهنمای GCMS notes ما توضیح می‌ده چطور درخواستشون کنید.
• توضیح دقیق خدمت. تاریخ‌ها، نیرو (سپاه، ارتش یا نیروی انتظامی)، محل خدمت، یگان و وظایف، و هر سلاح یا عملیاتی که در کار بوده. در پرونده Cheloei، IRCC مدارک نظامی خواست تا مشخص بشه متقاضی در کدوم نیرو خدمت کرده.
• نحوه اعزام به سپاه. اگه خودتون سپاه رو انتخاب نکردید، اینکه اعزام شما چطور تعیین شد و اون موقع چه اطلاعاتی داشتید.
• اجبار، با مدرک و نه فقط با حرف. هر تهدیدی که باهاش روبه‌رو بودید، همراه با مدرک، همین حالا و نه بعداً. در پرونده Vadiati معیاری که به کار رفت از جمله تهدید به مرگ یا آسیب جسمی بود و جریمه یا زندان برای سرپیچی کافی دونسته نشد.
• مدارک پشتیبان، همراه با همون جواب. کارت پایان خدمت، هر مدرکی درباره وظایفتون، و گزارش‌های معتبر درباره نحوه اعزام سرباز به سپاه. در پرونده Vadiati مدارکی که دیر رسید قبول نشد.
• هماهنگی با چیزهایی که قبلاً گفتید. جواب‌هاتون با فرم‌های قبلی مقایسه می‌شه. جوابی که با اون‌ها تناقض داشته باشه می‌تونه یک مشکل جداگانه misrepresentation طبق بند ۴۰ قانون IRPA ایجاد کنه که پنج سال محرومیت داره.

در راهنمای قبلی ما درباره بررسی امنیتی متقاضیان ایرانی توضیح دادیم چرا خدمت در سپاه و بعضی ویژگی‌های دیگه پرونده رو به بررسی امنیتی اجباری می‌فرسته و این بررسی معمولاً چقدر طول می‌کشه.

اگه درخواست رد بشه چه راهی هست؟

سه راه اصلی وجود داره و هیچ‌کدوم ساده نیست.

• بازبینی قضایی (judicial review). می‌تونید طبق بند ۷۲ قانون IRPA از دادگاه فدرال بخواید تصمیم رد رو بررسی کنه. مهلت درخواست اجازه رسیدگی (leave) برای تصمیمی که داخل کانادا گرفته شده ۱۵ روز و برای تصمیم خارج از کانادا ۶۰ روز هست. دادگاه خودش درباره درخواست شما تصمیم نمی‌گیره. اگه تصمیم رو غیرمعقول یا ناعادلانه بدونه، IRCC باید دوباره تصمیم بگیره.
• معافیت وزیر (ministerial relief). طبق بند ۴۲.۱ قانون IRPA، وزیر امنیت عمومی می‌تونه اعلام کنه که موضوع بند ۳۴ باعث غیرقابل پذیرش بودن یک فرد نمی‌شه، به شرطی که خلاف منافع ملی نباشه. فقط ملاحظات امنیت ملی و امنیت عمومی در نظر گرفته می‌شه. طبق راهنمای ministerial relief آژانس CBSA، وقتی بر اساس بند ۳۴ غیرقابل پذیرش تشخیص داده بشید و درخواستتون رد بشه یا حکم اخراج بگیرید، می‌تونید با فرم رایگان BSF766 درخواست بدید و اون رو به واحد Ministerial Relief آژانس CBSA در اتاوا (یا از خارج کانادا از طریق دفتر ویزا) بفرستید. CBSA توصیه‌اش رو قبل از ارسال برای وزیر با شما به اشتراک می‌ذاره و تصمیم نهایی فقط با وزیره. CBSA می‌گه زمان دقیقش قابل پیش‌بینی نیست و تأیید هم تضمینی نداره.
• ملاحظات بشردوستانه (H&C) در دسترس نیست. بند ۲۵(۱) قانون IRPA کسانی رو که طبق بند ۳۴ غیرقابل پذیرش هستن مستثنی کرده و دادگاه در پرونده Vadiati هم این رو تأیید کرد (پاراگراف‌های ۳۴ تا ۳۸).

اگه پرونده اسپانسرشیپ یا درخواست یکی از اعضای خانواده باشه، غیرقابل پذیرش بودن یک نفر می‌تونه روی کل پرونده خانواده اثر بذاره. پس قبل از اینکه کسی درخواستی رو پس بگیره یا تغییر بده، مشورت کنید.

نکات کلیدی

• این نامه‌ها به بند ۳۴(۱)(f) قانون IRPA استناد می‌کنن، یعنی عضویت در سازمانی که تروریستی اعلام شده، نه تصمیم سال ۲۰۲۲ درباره مقامات ارشد طبق بند ۳۵.
• IRCC می‌گه سربازی به‌تنهایی به معنی غیرقابل پذیرش بودن خودکار نیست، ولی هیچ دستورالعملی منتشر نکرده که افسرها چطور باید تصمیم بگیرن.
• تنها حکم دادگاه فدرال درباره اصل موضوع که ما پیدا کردیم، یعنی Vadiati 2025 FC 1859، رد درخواست یک سرباز با دو سال خدمت رو تأیید کرد.
• مهم‌ترین چیز جوابیه که به نامه می‌دید: جزئیات دقیق خدمت، مدارک اجبار اگه وجود داره، و مدارک پشتیبان، همه در مهلت مقرر.
• برای بند ۳۴ راه H&C وجود نداره و معافیت وزیر طبق بند ۴۲.۱ کند و اختیاریه.

کمک برای جواب دادن به نامه

نامه procedural fairness درباره بند ۳۴(۱)(f) فرمی نیست که بشه تنهایی پرش کرد. مشاور رسمی ما (RCIC-IRB) نامه، یادداشت‌های GCMS و فرم‌های قبلی‌تون رو بررسی می‌کنه و کمک می‌کنه یک جواب کامل آماده کنید، یا اگه پرونده به دادگاه فدرال می‌رسه، شما رو به وکیل دعاوی معرفی می‌کنه. ما به فارسی و انگلیسی در خدمتتون هستیم. یک جلسه مشاوره رزرو کنید.

منابع

• Immigration and Refugee Protection Act، بند ۳۴
• Immigration and Refugee Protection Act، بند ۳۳
• Immigration and Refugee Protection Act، بند ۳۵
• Immigration and Refugee Protection Regulations، بند ۱۶
• Immigration and Refugee Protection Act، بندهای ۲۵، ۴۰، ۴۲.۱ و ۷۲
• CBSA، راهنمای ministerial relief
• وزارت امنیت عمومی کانادا، فهرست گروه‌های تروریستی
• وزارت امنیت عمومی کانادا، اعلام سپاه به‌عنوان گروه تروریستی (۱۹ ژوئن ۲۰۲۴)
• احکام دادگاه فدرال: Vadiati, 2025 FC 1859؛ Vadiati, 2024 FC 1056؛ Khajir, 2026 FC 258؛ Doust, 2025 FC 1546؛ Cheloei, 2025 FC 820
• ایران اینترنشنال، ۱۲ و ۱۸ اوت ۲۰۲۶؛ Global News، ۴ اوت ۲۰۲۶؛ Canadian Press، ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۶؛ مداد، ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶